Decider
Missivas e rapports per mauns dal parlament, midadas d'ordinaziuns, expensas, elecziuns: il Cussegl federal sto prender numerusas decisiuns. Quai fa el en las sesidas dal Cussegl federal. Trais princips èn impurtants: ina preparaziun conscienziusa, la colleghialitad ed il consens.
Decidì vegni a chaschun da las sesidas dal Cussegl federal
Il Cussegl federal prenda sias decisiuns a chaschun da sias sesidas. Per pudair decider davart circa 2'500 fatschentas per onn dovri ina preparaziun minuziusa e conscienziusa, ma er tschertas reglas formalas ed informalas.
La sesida dal Cussegl federal
Co ch'il Cussegl federal prenda sias decisiuns
Sias incumbensas survegn il Cussegl federal dal parlament. Lunschor la gronda part da las decisiuns pertutgan perquai er fatschentas che concernan il parlament, per exempel:
- missivas tar midadas da la Constituziun e da leschas
- infurmaziuns e posiziuns davart intervenziuns politicas
- rapports tar incumbensas dal parlament
- il preventiv ed il quint annual
- la planisaziun da la legislatura, las finamiras da l'onn ed il rapport da gestiun.
Preparaziun conscienziusa
Fin ch'ina fatschenta arriva tar las cusseglieras ed ils cussegliers federals, passa ella tras pliras staziuns che vegnan tuttas accumpagnadas da la Chanzlia federala. Sch'in sboz d'in departament ha absolvì l'uschenumnada consultaziun dals uffizis, suttascriva la scheffa u il schef dal departament responsabel la proposta definitiva. Las collegas ed ils collegas da la regenza han lura la pussaivladad da s'exprimer en chaussa en ina procedura da cunrapport. Pir cur che questa procedura è terminada e cur che la Chanzlia federala ha examinà formalmain e giuridicamain la fatschenta, daventa ella ina tractanda per la sesida dal Cussegl federal.
Resguardar tut ils aspects
La preparaziun serva a chattar in consens ed a segirar la qualitad. Tut ils aspects d'in problem duain vegnir considerads conscienziusamain, en spezial ils aspects giuridics e finanzials. Er divergenzas d'opiniun tranter ils departaments duain vegnir percepidas a temp, ed i duain vegnir chattadas soluziuns che pon satisfar a tut las parts interessadas. Il Cussegl federal duai pudair sa concentrar sin las dumondas politicas centralas.
La colleghialitad ed il consens sco idea directiva
«Il Cussegl federal decida sco collegi», prescriva la Constituziun federala. Las decisiuns vegnan prendidas cuminaivlamain. Tut las commembras ed ils commembers dal Cussegl federal ston represchentar las decisiuns vers anora – er sche quellas na correspundan betg a lur tenuta persunala u a la tenuta da lur partida.
La cultura svizra da consens vegn tgirada er en il Cussegl federal. Quai vul dir ch'il Cussegl federal tschertga soluziuns consensualas e na fa betg valair l'agen puntg da vista sin basa dal princip da maioritad. La voluntad da chattar in consens correspunda a la persvasiun che decisiuns èn duraivlas mo, sche tut las commembras ed ils commembers dal gremi pon sustegnair in conclus, er sch'ellas ed els han tschertas resalvas. Chattar in consens è savens pretensius e dovra ses temp. Quai s'exprima er tar la preparaziun da fatschentas dal Cussegl federal.
Autorisaziuns per situaziuns extraordinarias
En cas da guerras, d'inquietezzas socialas e da catastrofas da la natira èsi mintgatant inditgà d'agir svelt. Per tals cas autorisescha la Constituziun federala il Cussegl federal da divergiar da la procedura da legislaziun normala.
Tenor l'art. 185 al. 3 da la Constituziun federala po il Cussegl federal «decretar ordinaziuns e disposiziuns per cumbatter grevs disturbis gia succedids u imminents che smanatschan l'urden public u la segirezza interna u externa. Talas ordinaziuns èn da limitar temporalmain.» Ina tala ordinaziun vala maximalmain 6 mais, nun ch'il Cussegl federal suttamettia entaifer quest temp al parlament in sboz per ina basa legala.
En cas urgents po il Cussegl federal mobilisar truppas. Sch'el mobilisescha dapli che 4000 appartegnents da l'armada per il servetsch activ u sche questa acziun dura probablamain dapli che 3 emnas, sto vegnir convocada immediatamain l'Assamblea federala.
Decider durant il temp senza sesidas
La stad, cur che las vacanzas da scola cumenzan e cur che la gronda part dals umans sa prestan in pèr emnas da recreaziun, cumenza per il Cussegl federal il temp senza sesidas. El dura per regla fin mez avust. En questas 5 fin 6 emnas na datti naginas sesidas ordinarias dal Cussegl federal.
Crisas u catastrofas poi dar adina
Crisas politicas, eveniments da la natira ed incidents tecnics na prendan però nagin resguard dal chalender da la regenza. Natiralmain sto il Cussegl federal pudair reagir svelt sin tals eveniments er durant il temp senza sesidas – sco er tranter Nadal e Bumaun – per observar ils interess da la Svizra.
La cuntanschibladad è garantida
Las commembras ed ils commembers dal Cussegl federal ston perquai esser cuntanschibels da tut temp, en Svizra sco er a l'exteriur, durant las fins d'emna ed ils firads. Uschia pon ellas ed els vegnir infurmads cuntinuadamain e sa radunar ad ina sesida extraordinaria, sch'ina decisiun sto vegnir prendida a curta vista.
Ina tala sesida na sto betg avair lieu sin mort e fin en la stanza da sesidas dal Cussegl federal en la Chasa federala vest. Las tractativas pon vegnir fatgas en in auter lieu, en scrit u er per telefon. Per preparar la sesida survegn la presidenta u il president da la Confederaziun sustegn da la Chanzlia federala – sco che quai è er il cas tar las sesidas planisadas.
Procedura da circulaziun
Mintgatant datti er fatschentas ch'il Cussegl federal sto deliberar urgentamain tranter duas sesidas ordinarias. Alura vegn organisada ina procedura da circulaziun.
Sesidas extraordinarias en raras
Sesidas extraordinarias en furma da conferenzas per telefon en raras. In pau pli frequentas èn decisiuns che vegnan prendidas en ina procedura da circulaziun. L'onn 2014 è quella procedura vegnida applitgada trais giadas, duas da quellas durant il temp senza sesidas.
Basas giuridicas
La procedura e l'organisaziun dal Cussegl federal èn regladas en la Lescha davart l'organisaziun da la regenza e da l'administraziun (LORA) ed en l'ordinaziun correspundenta (OORA).
L'art. 16 LORA fixescha ch'il Cussegl federal sa raduna uschè savens sco che las fatschentas pretendan. Mintga commembra u commember dal Cussegl federal po pretender da tut temp da far ina tractativa. En cas urgents po la presidenta u il president da la Confederaziun divergiar da la procedura ordinaria da convocaziun e da tractativa.
Sche las circumstanzas pretendan quai e sch'i na stat a disposiziun nagin temp per far ina sesida, po il Cussegl federal er debattar davart singulas fatschentas en scrit u cun auters meds (art. 1 al. 4 OORA). Quests conclus han il medem status sco quels prendids en las sesidas.